Карелий гоч финн-угор тӱням ончалын

small_mforum.jpg21-22 сентябрьыште Петрозаводск олаште «Финн-угор тӱня. Фокус Карелий» тӱнямбал медиафорум эртен. Карелий Республикын 100 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше погынымаште финн-угор элла гыч журналист-влак эше ик гана тӱшкан погынен, шке пашашт, сеҥымашышт нерген каласкаленыт. Эн тӱнжӧ - улшо нелылыкым сеҥаш корным кычалыныт. Марий Эл гыч тушто республикысе Тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын печать да массовый коммуникаций управленийжын начальникше Владимир Маркин, «Марий Эл» газетын фотокорреспондентше Денис Речкин, «Арслан» интернет-журналын тӱҥ редакторжо Эльвира Куклина да мый пашам ыштенна. Медиафорумым почмо годым погынышо-влак ончылно "Oma pajo" «Шочмо мланде» фольклор коллективын усталык пашаже дене палдарымыже верысе тӱвыран ойыртемжым шижаш мыняр-гынат полшен. А вара финн-угор йылмыла дене лекше газет, журнал, радио, телевидений редакций-влакым Россий правительстве могырым, кундемлаште верысе вуйлатыше-влакын кузе ончымышт шотышто мутланымаш лийын. Журналист-влак ончылно Россий связь да массовый коммуникаций министрын алмаштышыже Алексей Волин, Карелий Республикын вуйлатышыже Александр Худилайнен, Россий президентын Йӱдвел-касвел федеральный округшын полномочный представительжын кӧргӧ политике йодыш шотышто департаментшын тӱҥ советникше, тыгак федеральный округысо Консультативный советын тӱп (коренной) калыкын йодышышт шотышто секретарьже Владимир Угрюмов выступатленыт. Карелийын вуйлатышыже финн-угор кундемла гыч погынышо-влакым саламлымыж годым нунын шуктымо пашаштлан тауштен. Шке калыкын тӱвыражым, йӱлажым, йылмыжым аралаш тыршен шогышо-влакын пашаштым аклен. Тыгак Карелийыште тидын шотышто кузе паша кайыме шотышто палдарен. Кугешнаш йӧршӧ пашана шагал огыл, сандене Карелийыш куанен ӱжынна манын. Алексей Волин шочмо йылмын вияҥмыже кажне калыклан шерге улмо шотышто ойлен, тидым Россий президентын, правительствыште тыршыше-влакын умылымышт шотышто да полшаш эреак тӱрлӧ йӧным кычалмышт шотышто ойлен. «Шочмо йылме тунам ила, кунам посна кундемыште илыше калык тудын дене пайдалана, кажне кечын кутыра. Сылнымут уло гын, возен шогат гын, тиде пеш сай. Те чыланат тиде йодмым шуктеда, сандене тендан вачымӱбалныда кугу паша», - манын Алексей Константинович. Тыгак тудо Россий Правительствын СМИ-лан полшымо шотышто ушештарен. Ий еда почто гочат 80 миллион утла теҥге дотаций ойыралтеш, посна редакций-влакланат субсидий миен шуэш. Палдарен кодыман, национальный СМИ дечат йодмаш кугу. Тудым вуйлатыше-влак моло дене ӱчашен кертшым (конкурентоспособныйым) ужнешт. Федеральный СМИ дене тӧр шоген кертшын пашам ышташ йодын. «Те калыкын йодмыжым шуктышаш улыда, калык тендам кычалшаш, вучышаш", - манын. Тыгодымак тудо пазар илыш гыч йоча СМИ-м кораҥдаш кӱлмӧ шотышто ойлен. Нунын миссийышт весе, нунылан посна полшаш кӱлмым ушештарен. Тыгак национальный СМИ уло гын, тудо калыкын полшымыж денат вияҥшаш манын ойленыт. Сандене чыла могырым вияҥде огеш лий: рекламе пашамат шуктыман, кадр шотыштат эреак шоныман. Владимир Угрюмовын мутшо почеш, Йӱдвел-касвел федеральный округ эн шуко финн-угор калык илыман кундем. Кажныжын шке газетше, журналже, телерадиоканалже. Чылаштым ик кугу йодыш тургыжландара: шочмо йылме дене мутланыше-влак шагалемыт. Тыгодымак округышто финн йылме вияҥеш, тудо финн-угор икмыняр калык коклаште кутырымо годым икте-весым умылымо йылме семын кучылталтеш. Форумын модераторжо Маргарита Лянге Карелийын вуйлатышыж деч шочмо йылмым туныктымо шотышто йодын. Кум-ныл ий ончыч Петрозаводск университетыш пурышо-влак шагалын лийыныт, кычалаш логалын гын, кызыт конкурс кугу. Карелийыште 7 тӱжем наре еҥ национальный йылмым тунемеш. Школлаште, йоча садлаште шочмо йылмым туныктышо-влаклан ешартыш пашадар тӱлалтеш. Проблеме - тошто йылме да литературный йылме семын туныктымо шотышто. Эше ик ойыртем - ончыч шочмо йылме дене пелешташ вожылыныт, кызыт кугешнен кутырат. Национальный телеканаллаште карел, вепс, финн йылме дене увер программе ямдылалтеш. Карелийыште 133 национальностян калык ила. Тыгайрак лийын А.Худилайненын вашмутшо. Иктешлымаш семын тыгерак йоҥгалтын: кугыжаныш СМИ-м петыраш шонен огыл пашам ышта, полшаш йӧным кычалеш, но тираж шагалемеш гын, редакцийлан пашам ыштыман, йӧным кычалман. Форум жапыште журналист-влак, посна тӱшкалан шелалтын, икмыняр секцийыште пашам ыштеныт. Национальный печатьын пӱрымашыж шотышто секцийыште СМИ-н тӱвырам, йылмым вияҥдаш тыршымыжым сай могырым палемден ойленыт. «СМИ-н аудиторийже - интернетыште. Лудшым яллаште гына огыл, тӱшка сетьыштат кычалман», - темлымашым пуэн "Национальный периодический печатьын" секцийыштыже Маргарита Лянге да икмыняр примерым конден. Темлымаш-влакым шотыш налаш да пашаште кучылташ гына кодеш. Форум кокымшо кечыже Карелийын Пряжинский район Кинерма ялыштыже эртен. А Ведлозеро селаште «Карел йылмын пӧртыштыжӧ» «Финн-угор журналист-влакын содружествышт» межрегиональный мер организацийын погынымашыже лийын. Тудым вуйлатыше Николай Ишуткин ыштыме пашам иктешлен, ончыкылык планым палемден. Кажне кундем гыч мийыше-влак шке пашаштышт лийше вашталтышым ойленыт, сеҥымашышт дене палдареныт. Форумым мучашлымеке Кинерма ялыште экскурсий эртен. Эдуард Иманаев, «Кугарня» газетын тӱҥ редакторжо Эльвира Куклинан фотожо medium_DEN.jpgmedium_Karelija.jpg

Жаплан келшыше

Пайдале ресурс

Официальный портал Республики Марий Эл
Министерство культуры Российской Федерации
Федеральное агентство по делам национальностей (ФАДН)
Комиссия по вопросам информационного сопровождения государственной национальной политики
Федеральная целевая программма "Культура России"
Приволжский федеральный округ Российской Федерации
© 2017, МАРИЙ ЭЛ РЕСПУБЛИКЫН ТӰВЫРА, ПЕЧАТЬ ДА КАЛЫК-ВЛАКЫН ПАШАШТ ШОТЫШТО МИНИСТЕРСТВЫЖЕ
424002, Йошкар-Ола, Кремлёвский урем, пӧрт 41, тел.: +7 (8362) 45-09-63,
Яндекс.Метрика